🛡️ Hàng chính hãng · Bảo hành theo hãng
Shopyte

Hô hấp · Sinh lý bệnh · 07/11/2026

Tràn dịch màng phổi do suy tim: Light và dịch tiết giả

Câu hỏi

Nam 72 tuổi, suy tim phân suất tống máu giảm (EF 30%), nhập viện vì khó thở tăng dần, phù hai chân. X-quang: tràn dịch màng phổi hai bên, bên phải nhiều hơn. Sau 3 ngày dùng furosemide tĩnh mạch, bệnh nhân giảm 4 kg nhưng vẫn khó thở nên được chọc dịch màng phổi phải. Kết quả: protein dịch 35 g/L, protein huyết thanh 68 g/L; LDH dịch 150 U/L, LDH huyết thanh 300 U/L (giới hạn trên bình thường 250 U/L); albumin dịch 19 g/L, albumin huyết thanh 34 g/L. Dịch vàng trong, tế bào chủ yếu lympho, không có vi khuẩn. Giải thích nào phù hợp nhất với dịch màng phổi này?

Bấm vào lựa chọn của bạn để xem kết quả.

Hoặc bấm vào đây để xem đáp án và giải thích ↓

Vì sao chọn B?

Cơ chế tạo dịch trong suy tim. Dịch màng phổi bình thường được tạo và hấp thu cân bằng theo định luật Starling: áp lực thuỷ tĩnh trong mao mạch đẩy dịch ra, áp lực keo (chủ yếu do albumin) kéo dịch vào, bạch huyết thành ngực dẫn lưu phần dư. Trong suy tim, áp lực nhĩ trái và tĩnh mạch phổi tăng làm dịch thoát ra khoảng kẽ phổi, đi qua lá tạng vào khoang màng phổi; áp lực tĩnh mạch hệ thống tăng còn làm giảm dẫn lưu bạch huyết. Thành mạch vẫn nguyên vẹn nên dịch thoát ra nghèo protein: đó là dịch thấm. Tràn dịch thường hai bên, bên phải hay nhiều hơn.

Vì sao xét nghiệm lại giống dịch tiết? Tiêu chuẩn Light xếp là dịch tiết khi có ít nhất 1 trong 3:

Tiêu chuẩn LightNgưỡng dịch tiếtBệnh nhân này
Protein dịch / protein huyết thanh> 0,535/68 = 0,51 (đạt)
LDH dịch / LDH huyết thanh> 0,6150/300 = 0,5 (không)
LDH dịch so với giới hạn trên LDH huyết thanh> 2/3 (ở đây > 167 U/L)150 U/L (không)

Light rất nhạy với dịch tiết, cái giá phải trả là khoảng một phần tư dịch thấm do suy tim, nhất là sau khi dùng lợi tiểu, bị xếp nhầm thành dịch tiết. Lý do: lợi tiểu rút nước ra khỏi khoang màng phổi nhanh hơn rút protein và LDH, nên nồng độ trong dịch tăng lên. Hiện tượng này gọi là "dịch tiết giả" (pseudo-exudate). Ca này đạt Light chỉ nhờ 1 tiêu chuẩn protein, sát ngưỡng, và chỉ sau 3 ngày lợi tiểu.

Cách gỡ: dùng chênh lệch giữa huyết thanh và dịch, vốn ít bị ảnh hưởng bởi cô đặc:

  • Chênh albumin huyết thanh - dịch > 12 g/L (1,2 g/dL) gợi ý dịch thấm. Ở đây 34 − 19 = 15 g/L.
  • Chênh protein huyết thanh - dịch > 31 g/L (3,1 g/dL) cũng gợi ý dịch thấm. Ở đây 68 − 35 = 33 g/L.
  • NT-proBNP trong dịch hoặc huyết thanh tăng cao ủng hộ nguyên nhân suy tim.

Dịch vàng trong, ưu thế lympho, không vi khuẩn, cùng bệnh cảnh suy tim EF giảm và giảm cân khi lợi tiểu, đều khớp với dịch thấm.

Vì sao các lựa chọn khác sai?

  • A. Dịch tiết do viêm, tìm lao hoặc ung thư: chỉ dựa vào 1 tiêu chuẩn Light sát ngưỡng, bỏ qua bối cảnh lợi tiểu và chênh albumin. Nếu chênh albumin dưới 12 g/L, hoặc tràn dịch một bên, sốt, đau ngực kiểu màng phổi, không đáp ứng điều trị suy tim, khi đó mới cần tìm nguyên nhân khác.
  • C. Giảm áp lực keo là cơ chế chính: albumin 34 g/L chỉ giảm nhẹ. Giảm áp lực keo là cơ chế chính của tràn dịch trong hội chứng thận hư hay suy dinh dưỡng nặng, không phải suy tim.
  • D. Tăng tính thấm mao mạch: đó là cơ chế của dịch tiết (viêm phổi, ung thư, bệnh tự miễn). Suy tim làm tăng áp lực, không làm hỏng thành mạch.
  • E. Tắc bạch huyết do khối u: gây dịch tiết hoặc dưỡng chấp, thường kèm hạch hay khối trung thất trên phim; không phù hợp bệnh cảnh này.

Cập nhật so với khuyến cáo cũ

Trước đây nhiều nơi dùng Light như một quy tắc tuyệt đối: hễ đạt 1 tiêu chuẩn là "dịch tiết" và làm tiếp các xét nghiệm tìm lao, ung thư. Thực hành hiện nay (ví dụ hướng dẫn bệnh màng phổi của Hội Lồng ngực Anh, BTS 2023) nhấn mạnh hai điểm:

  • Tràn dịch hai bên trong bệnh cảnh suy tim điển hình thì điều trị suy tim trước, không cần chọc dịch thường quy; chỉ chọc khi có dấu hiệu không điển hình hoặc không đáp ứng.
  • Khi bệnh nhân đã dùng lợi tiểu mà Light xếp là dịch tiết, nên kiểm tra chênh albumin (hoặc NT-proBNP) trước khi kết luận.

Mẹo nhớ

Light nhạy để không bỏ sót dịch tiết; chênh albumin đặc hiệu để "cứu" dịch thấm bị lợi tiểu cô đặc. Suy tim + lợi tiểu + Light sát ngưỡng = nghĩ tới dịch tiết giả.

📌 Điều cần nhớ

  • Suy tim gây tràn dịch thấm do tăng áp lực thuỷ tĩnh, thường hai bên, bên phải nhiều hơn.
  • Dịch tiết theo Light khi đạt ít nhất 1 trong 3: protein dịch/huyết thanh > 0,5; LDH dịch/huyết thanh > 0,6; LDH dịch > 2/3 giới hạn trên LDH huyết thanh.
  • Light rất nhạy nên khoảng một phần tư dịch thấm do suy tim đã dùng lợi tiểu bị xếp nhầm là dịch tiết.
  • Lợi tiểu rút nước nhanh hơn rút protein, làm dịch cô đặc thành dịch tiết giả.
  • Chênh albumin huyết thanh - dịch > 12 g/L hoặc chênh protein > 31 g/L gợi ý dịch thấm.
  • NT-proBNP tăng cao ủng hộ nguyên nhân suy tim.
  • Tràn dịch hai bên điển hình do suy tim không cần chọc dịch thường quy; chọc khi không điển hình hoặc không đáp ứng điều trị.

Câu hỏi do Shopyte biên soạn để ôn tập, không thay thế phác đồ của cơ sở bạn đang học và làm việc.

Mang kiến thức theo người khi đi buồng

Mỗi đơn hàng ở Shopyte được tặng ebook Cẩm nang bỏ túi Lâm sàng, gửi qua Zalo.

Câu hỏi hô hấp khác